چرخه عمر محصول را از دیدگاه یک کارآفرین نگاه کنید | مرفی معرفی مرحله رشد مرحله بلوغ مرحله افول | علی خادم الرضا مدرس مولف و مشاور کارآفرینی و کسب و کار

چرخه عمر محصول

چرخه عمر محصول

هر چیزی در این دنیا طول عمر دارد، به وجود می‌آید، رشد می‌کند، بالغ می شود و سپس وارد دوره افول می شود. محصولات نیز از این قاعده مستثنا نیستند. بنابراین دارای دوره عمری هستند که به آن چرخه عمر محصول [۱] گفته می شود.

چرخه عمر محصول از مفاهیم بسیار مهم بازاریابی است. در بازاریابی برای هر محصول جدیدی که وارد بازار می شود، منحنی عمری قائل هستند که محصول در طول عمرش مراحل مختلف آن را طی می کند. مراحلی که هر کدام ویژگی های خاصی دارند و نیازمند اقدامات ویژه ای هستند تا کمک کنند که کسب و کار بتواند به بهترین شکل از آن محصول سود ببرد.

چرخه عمر محصول شامل ۴ مرحله است که این مراحل عبارتند از: دوره معرفی[۲]، دوره رشد[۳]، دوره بلوغ[۴] و دوره افول[۵].

هر کدام از این دوره ها نیازمند استراتژی بازاریابی مخصوص، ترکیب ویژه ای از آمیخته بازاریابی و مدیریتی ویژه برای شرایط همان دوره است.

نمودار چرخه عمر محصول را می توان مانند شکل زیر ترسیم کرد. در این شکل دو منحنی وجود دارد، یکی برای میزان فروش و دیگری برای میزان سود.

[membership]

مرحله اول از چرخه عمر محصول : معرفی محصول جدید

ملاحظه می کنید که در مرحله معرفی محصول جدید، میزان فروش کم است و به علت هزینه هایی که کسب و کار از قبل متحمل شده سودی نیز وجود ندارد.

در این مرحله، محصول جدید برای مردم ناشناخته است، بنابراین بازار زیادی برای آن وجود ندارد. رقبا نیز به دلیل عدم آمادگیِ بازار، تمایلی برای ورود به بازار و تولید آن محصول ندارند. مهم ترین وظیفه کارآفرین در این مرحله این است که برنامه بازاریابی خود را معطوف به شناساندن محصول برای بازار کند.

نکته مهم تر این است که کارآفرین در همین مرحله ابتدایی، هر سند و مدرکِ ممکن دال بر اثبات مالکیت معنوی محصول را برای خود تهیه کند. این اسناد الزاماً تنها اسناد رسمی و اداری نیستند. می توانیم با انجام مصاحبه ها با اشخاص سرشناس و گرفتن تأییدیه از آن‌ها، چاپ مقالات خبری در مورد محصول جدید، ثبت در اینترنت و … مدارک لازم را برای اثبات اول بودن خود فراهم کنیم.

به خاطر دارید که در بحث استراتژی تمایز در کسب و کار ، بیان کردم که مهم ترین عامل متمایز کننده برای یک کسب‌ و کار ، اولین بودن در یک طبقه محصول جدید است. به این ترتیب بعد از گذار از مرحله اول و با توسعه بازار، مردم نام آن محصول را با نام کارآفرین ارائه دهنده آن به‌عنوان اولین ارائه دهنده اش می شناسند.

اگر کارآفرین مستندات کافی برای اثبات اولین بودن را در همین مرحله معرفی فراهم نکند، با گسترش بازار رقبایی با قدرت بسیار بیشتر این کار را خواهند کرد و سود اصلی مالی و معنوی زحمات او را خواهند برد.

مرحله دوم از چرخه عمر محصول : رشد و توسعه بازار

مرحله دوم مرحله رشد و توسعه بازار است. در این مرحله میزان فروش و میزان سود رشد چشم گیری دارد. بنابراین سروکله رقبا پیدا می شود. مهم ترین چالش بازاریابی شما در این مرحله برداشتن تمرکز بازار از روی خود محصول به روی برند کسب و کار خودتان است. اینجاست که می توانید بر پایه مستنداتی که در مرحله قبل جمع آوری کرده اید، اصیل بودن و اولین بودن خود را هدف برنامه بازاریابی تان قرار دهید. به این ترتیب شما می توانید اعتماد بازار را کسب کرده و تمایز خود با سایرین را نشان دهید.

همچنین کار دیگری که باید در این مرحله انجام دهید این است که به فکر توسعه محصول باشید. به صورت دائم آپشن ها و ویژگی هایی را به آن اضافه کنید. این کار باعث می شود که همیشه چند قدم از رقبای خود جلوتر باشید و همچنین در بازار پیشرو و نوآوری به نظر بیاید.

مرحله سوم از چرخه عمر محصول : بلوغ بازار

مرحله سوم، مرحله بلوغ بازار نام دارد. در این مرحله همه بازار محصول جدید را می شناسند. به دلیل افزایش تجربه تولیدکنندگان، هزینه های تولید محصول کاهش می یابد، اما در مقابل به دلیل وجود رقابت شدید هزینه های بازاریابی و فروش افزایش می یابد. بنابراین با وجود رشد آرام در میزان فروش کلی بازار، میزان سود کاهش می یابد.

در این مرحله است که باید یک تصمیم استراتژیک بگیرید. اگر می خواهید روزی از بازار این محصول خارج شوید، بهترین زمان آن در همین دوران بلوغ است. (در اوج خداحافظی کنید!). نگذارید وارد مرحله افول بشوید و آنگاه بازار شما را پس بزند.

اما اگر در مقابل، تصمیم به ماندن در بازار دارید باید تغییراتی بنیادین را در برنامه خود بگذارید. در این دوره است که باید به فکر احیا اساسی محصول باشیم. قسمت‌های جدیدی به آن اضافه کرده و یا قسمت‌هایی را از آن حذف کنیم تا بتوانیم عملکرد و کارایی آن را به‌روز نگه داریم. شاید حتی بر پایه محصول قبلی، محصولات کاملاً جدیدتری تولید و ارائه دهیم.

 

مرحله چهارم از چرخه عمر محصول : افول

مرحله چهارم، مرحله افول محصول در بازار است. در این مرحله جذابیت محصول برای رقیبان و کل بازار کم شده است. محصول کارایی خود را از دست می دهد، محصولات و فن­ آوری های جدید جایگزین آن می شوند، میزان فروش و میزان سود کاهش چشم گیر دارند. از این مرحله به بعد ماندن در بازار فقط موجب اتلاف هزینه، منابع و سودهای قبلی می شود.

حضور در این مرحله الزاماً برای کسب و کارهایی است که هوشیاری لازم را نداشتند و نتوانستند در مرحله قبل تصمیم استراتژیک مبنی بر ماندن در بازار یا اعمال تغییرات اساسی، بگیرند.

 


دوست عزیز، نظر شما در مورد محتوای مقاله چرخه عمر محصول چیست؟

آیا شما در کسب و کار خود محصول جدیدی را ارائه کرده اید؟

اگر ایده ای در این زمینه دارید حتما بیان کنید.

خوشحال می شویم نقطه نظرات خود را با ما در میان بگذارید.


علی خادم الرضا

 

[۱] – Product Life Cycle (PLC)

[۲] – Introduction

[۳] – Growth

[۴] – Maturity

[۵] – Decline

 

[/membership]

[membership level=”0″]
برای مشاهده کامل مقاله لطفاً وارد حساب کاربری خود شوید

[/membership]

خوب است که این مطالب را نیز مطالعه کنید :

اگر از این مطلب رضایت دارید آن را به اشتراک بگذارید

نظرات

نظری برای نوشته نیست

پاسخ دهید